Typetjes, spiegel van de maatschappij

Herkenbaarheid is grappig. Stand-up comedy acts doen niet anders. De herkenbaarheid van schaamte bij de dokter of de ergernissen bij het doen van bankzaken kent iedereen. Door deze herkenbaarheid te benadrukken voelen mensen zich verwant en dan begint het overdrijven. Ze zijn al overtuigd van je gelijk, dus daarna kun je doordraven en wordt het hilarisch door overdrijving.

Als we terug kijken in de geschiedenis is dit altijd al zo geweest. De hofnar laat de koning lachen om die vreemde vogels in buurlanden met zijn bijzondere verhalen. Voor de boeren, burgers en buitenlui doet de troubadour dat. De stadsomroeper weet alle nieuwtjes en brengt het voornamelijk officieel, maar de troubadour verteld de waarheid van het volk en dikt de verhalen nog eens goed aan in zijn verhalen en liederen. Niet politiek correct, maar wel erg herkenbaar en vermakelijk.

Naast de herkenbaarheid wordt het ‘wij’ tegen ‘zij’ gevoel benadrukt. Wij vinden dit normaal, maar moet je eens zien wat voor rare dingen zij doen! Minderheden zijn daarbij uitstekend materiaal, maar dat is niet politiek correct. Laten we eerlijk zijn, politiek correct is niet humoristisch. Als je verkrampt met elkaar omgaat krijg je alleen méér spanningen en dat leidt tot conflict. Je moet kunnen ontspannen, elkaar om de armen slaan en lachen om de dingen die je niet begrijpt van elkaar met respect en een open houding. Humor bindt. Ik begrijp je niet, maar ik lach er maar om. Denk maar eens terug naar een willekeurige vakantie waarbij je in een situatie een beetje schaapachtig staat te lachen omdat je het niet begrijpt en de plaatselijke bevolking om jou lacht omdat je het zichtbaar niet begrijpt en in verwarring bent.

Verwarring veroorzaken is dan ook een techniek die door onze entertainers veelvuldig wordt gebruikt. Je zorgt voor herkenbaarheid, het wij/zij gevoel en zorgt voor verwarring wat als dubieuze activiteit grappig wordt. Een politieagent is herkenbaar. Hij staat voor veiligheid, discipline en eerlijkheid. Als hij al in diensttijd alcoholdrinkend begint te vertellen over een grap die ze uitgehaald hebben met gehandicapten, is dat op z’n minst dubieus te noemen. Grappig? Zeker, omdat je dit normaal gesproken echt niet kan maken, maar er een duidelijke context is die verteld dat het niet echt is. Het is theater. Zodra die context wegvalt, is het niet meer grappig.

Op zakelijke evenementen en feesten zijn typetjes minder uitgesproken dan op televisie of in films. Als men in de TV kantine, Koefnoen, Toren C of Neonletters een typetje spelen die over de schreef gaat is dat grappig. Het televisieprogramma is dan ook het doel op zich. Tijdens een event of feest komt men niet voor het entertainment, de typetjes moeten een bijdrage leveren aan de totale beleving van het die avond. Een meerwaarde voor een goede atmosfeer.

In ons eigen theaterspel, als entertainers op feestelijke bijeenkomsten, proberen wij herkenbaar te zijn als typetje. Te zorgen dat het ‘wij’ gevoel onderstreept wordt tussen de gasten en zijn wij de tegenpartij. De ‘zij’. Grappen gaan dan ook ten kosten van onszelf, niet van de gasten. Sommige gasten willen wél de minder correcte variant en vragen om ‘afzeik theater’. Wij krijgen soms vragen als; ‘wat kost het om onze managers een uur in de zeik te nemen’. Het gaat dan niet meer om een samenhorigheidsgevoel. Wij spelen altijd vanuit positiviteit en met respect, maar zoeken wel de grenzen op. Ludiek en dubieus! Totaal ongepast gedrag die grappig is omdat het wél past binnen de context als entertainers op een feestje zoals de dronken ober of de dansende politieagent.